Çin’de yılda bir defa yapılan “İki Toplantı”, aynı zaman dilimi içerisinde yapılan Ulusal Halk Kongresi Toplantısını ve Çin Halk Siyasi Danışma Konferansını ifade etmektedir. Bu yılki “İki Toplantı”, Mart ayının üçünde başlayıp on beşi itibariyle bitmiş bulunmaktadır. Geçen yıl kasım ayında Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu ile Merkez Mali Çalışma Grubu Ofisi’nin ortaklaşa çalışması ile hazırlanmış olan On Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (13. BYKP) tavsiyesi , Mart ayına kadar geçen süre zarfında Çin Devlet Konseyi tarafından üzerine çalışılıp “13. BYKP taslağı” haline getirilmiştir. Taslak geçtiğimiz günlerde Ulusal Halk Kongresi tarafından oylanarak kabul edilmiş ayın on yedisi itibariyle de resmen yayınlanmıştır.(13. Beş Yıllık Kalkınma Planı ile ilgili tıklayınız.)

Kalkınma planlarının varoluş amacının ekonomiyi planlamak olduğu hatırlanırsa “İki Toplantı” sürecinde en çok üzerine düşülen alanın da ekonomi olduğu anlaşılacaktır. Özellikle inovasyona dayalı ekonomik kalkınma planının doğal sonucu olarak oluşacak yeni finansal yatırım alanlarındaki para akışının etkin olarak takip edilmesi amacıyla kurulması planlanan kontrol sistemi, Çinli uzmanların “İki Toplantı” zarfında en önemli kabul ettikleri bir politikadır. Ayrıca ekonomik gelişmeyi sağlamlaştırıp büyümeyi daha stabil bir hale getirmek için oluşturulan arza dayalı yapısal reform planı ise yıllardır söylenegelen ekonomik ihtiyaçları karşılamaya ve yapısal sıkıntıları gidermeye matuftur. Böylece Çin hükümeti mevcut ekonomik sıkıntılara kökten bir çözüm getirmeye çalışıp yeni ekonomik rotanın daha çok finans eksenli olduğunu da göstermiş olmaktadır.

13. BYKP’nın diğer kalkınma planlardan farkı, içinde daha fazla sosyal reform hedefi barındırmasıdır. Çevre, refah, eşitlik gibi alanlarda 13. BYKP köklü değişiklikler vaat etmektedir. Aslında 13. BYKP’nin asıl amacı da halkın temel ihtiyaçlarını karşılayarak zengin bir toplum oluşturmaktır. Fakat belki de geçmiş yılların getirdiği gelenekten olsa gerek kalkınma planının sosyal tarafı biraz gölgede kalarak, kamuoyunun asıl ehemmiyet gösterdiği alan yine ekonomi olmuştur.

Bu yılki Hükümet Çalışma Raporu neleri içeriyor?

“İki Toplantı”nın bir diğer önemli bölümü de Çin Başbakanı Li Keqiang’ın Hükümet Çalışma Raporu’nu açıklamasıdır. Rapor temel olarak üç bölümden oluşuyor: 2015 yılına yönelik değerlendirme, 13. BYKP dönemi temel hedefler ve görevler, 2016 yılında ehemmiyet gösterilecek alanlar.

Raporun ilk kısmında ekonomik büyümenin yüzde 6.9 ile mantıklı bir çerçeve içerisinde seyrettiği, yapısal değişikliklerin aktif bir şekilde yürürlüğe geçirilmesi neticesinde hizmet sektörünün ilk defa GDP’ye katkıda başı çektiği, kalkınmanın inovasyon, internet ve finans ekseni etrafında hızlandığı ve halkın refahının bir adım daha iyileştirildiği belli başlı veriler ışığında bildirilmektedir. Bilimsel alandaki gelişmelere örnek olarak ise üçüncü nesil nükleer tesislerin geliştirilmesi, ilk yerli uçak C919’un yapılması, Tu Youyou’un Nobel tıp ödülünü alması vb. gösterilmektedir. Görüldüğü gibi bu kısmın ağırlıklı muhtevasını ekonomik gelişmeler oluşturmaktadır.

Raporun ikinci kısmı 13. BYKP taslağı ile ilgilidir. Bu kısımda taslağı gerçekleştirme adına hükümetin 2020 yılına kadar kendine verdiği hedefler altı başlık halinde yer almaktadır. Birinci başlık ekonomik büyümenin orta-yüksek bir hızda devam ettirilmesidir. Bunun için önümüzdeki beş yıllık süre boyunca yıllık büyüme hedefi ortalaması yüzde 6.5 olarak belirlenmiştir. Bu beş yılın sonunda, 2020’de, GSMH’nın ve kentsel-kırsal sakinlerinin kişi başına gelirlerinin 2010 yılına göre iki katına çıkarılması planlanmıştır.

İnovasyonun ekonomide çekici rol almasının temin edilmesi, yeni nesil şehirleşmenin ile tarımda modernizasyonun artırılması, yeşil üretimin artırılarak çevrenin korunması, dışa açılım politikalarının derinleştirilmesi ve halkın refahının artırılması diğer beş başlığı oluşturmaktadır.

Raporun üçüncü kısmı ise ikinci kısmın bir yıllık plan içerisinde nasıl bir şekil aldığını sekiz bölümde anlatan 2016 yılında ehemmiyet gösterilecek alanlar. Bu alanlar ise ekonominin stabilitesini koruma, ekonomiyi arza dayalı hale getirmek için yapısal reformlar yapma, ülke içi talep potansiyelini kullanarak daha büyük kalkınma alanları oluşturma, tarım alanında modernleşmeyi sağlama, karşılıklı kazanma çerçevesinde dışa açılımı artırma, yeşil kalkınmayı destekleyip çevre sorunlarına çözüm üretme, sosyal birlikteliği artırarak halkın refahını yükseltme ve son olarak devletin kendi yapılanmasını artırarak hizmet kalitesini ve yönetim yeteneğini artırma olarak sıralanabilecek sekiz bölümden oluşuyor.

Yukarıdaki sekiz ana başlığın altında halihazırda devam eden ve yeni başlaması planlanan projeler raporun ana içeriğini oluşturmakta.(Resmi Hükümet Çalışma raporu için tıklayınız)

Toplantı sonuçları nasıl değerlendirilmeli?

Yukarıdaki bilgilerden çıkarabileceğimiz önemli noktalar var. Çin artık eskisi kadar hızlı büyüyen bir ülke değil ama bunun yanında büyüme hızından taviz vererek sürdürülebilir büyümeyi kendisine hedef olarak koymuş büyük bir ülke. Çin 13. BYKP’de belirtilen şekliyle inovatif kalkınmayı ekonomik büyümenin temel direklerinden birisi yaparak devletlerarası muvazenedeki konumunu niceliksel olduğu kadar niteliksel olarak da güçlendirmeye çalışıyor. Halkın refahı konusundaki mevcut endişeleri dikkate alıp bu endişeleri ekonomik bir plan olarak şöhret bulmuş Beş Yıllık Kalkınma Planı’nın içine koyması da hem ülkenin tam bir sosyal devlet olmaya doğru gittiğini hem de uluslararası normlar çerçevesinde halkının refahını sağlamış ve ekonomik büyümesini gerçekleştiren saygın bir devlet olmayı hedeflediğini gösteriyor.

Ayrıca gerek BYKP gerekse Hükümet Çalışma Raporu’nun büyük bir kısmı gerçekleştirilmek istenen hedeflerin beyan edildiği belgelerdir. Bu da her zaman hedeflerin gerçekleştirilememe ihtimalinin olduğunu akla getirmektedir. Nitekim geçen Ağustos ayında yaşanan ekonomik dalgalanmalar bile ekonomik olarak son otuz yıldır gayet iyi bir performans sergileyen Çin hakkında soru işaretleri doğurmuştur. Bu yüzden hedeflerin zemininin iyi incelenmesi atılacak adımların da ona göre atılması gerekmektedir.

Çin’in beş yıllık ve bir yıllık hükümet hedeflerine bakıldığı zaman ilk fark edilen, öncelikle ortaya bir vizyon konduğudur. Örneğin ekonominin stabilitesini korumak nihai hedeftir ama bu inovasyon, yenilenebilir enerji, internetin yenilikçiliği gibi kavramlar ile zihniyet haline getirilerek insanların üretim ve kalkınma ideallerini benimsemeleri sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu zihniyeti oturtmanın ana gayesi ise halkı kendinden üretken hale getirerek paranın yatmasını önlemek ve dışa bağımlılığı azaltarak arza dayalı bir ekonomik sistem kurmaktır. Neticede ortaya konulan vizyon halkın çıkarları ile örtüştüğü nispette halkın teveccühünü kazanacak ve yapılması planlanan yenilikler ve reformlar toplumda makes bulacaktır. Bu da kalkınmanın sürdürülebilirliğini getirecektir.

Sonuç yerine

Sonuç olarak “İki Toplantı”nın neticesinde 13. BYKP taslağı kabul edilmiştir ve Hükümet Çalışma Raporu’nda taslak uyarınca önemli hedefler duyurulmuştur. Bu hedefler Çin’in ekonomik, sosyal ve idari alanda kısa ve orta vadedeki güzergah istikametini göstermektedir. Yapısal ve toplumsal hedeflerin bazılarının beş yıllık bir süre içerisinde tamamlanması zor olsa da gözle görülür bir ilerlemenin olacağı rahatlıkla söylenebilir. Sahip olduğu özellikler ile önümüzdeki beş yıl Çin’in dönüşümünde kilit rol oynayacaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here